Grzyby jadalne, a preferencje glebowe

Zależności i preferencje glebowe grzybów — ponad 100 gatunków jadalnych w jednym zestawieniu.

Na specjalną prośbę pewnej Pani 😉 Mam nadzieję, że choć trochę zbliżyłem się do oczekiwań.

 

Nie jest to podział zgodny z geologiczną klasyfikacją gleb ani z typologią gleb leśnych (gdzie wyróżnia się ok. 25 typów, a każdy ma swoje podtypy). Powód jest prosty: aby stworzyć taki podział, trzeba by mieć szczegółowe dane o tym, które gatunki grzybów są powiązane z konkretnymi typami gleby. Mikolodzy aż tak głęboko w to nie wchodzą, dlatego większość dostępnych informacji odnosi się raczej do gleb ogrodowych lub uprawnych.

Stąd mój podział na gleby: piaszczyste, gliniaste, iłowe, żyzne, bogate w azot oraz o określonym pH. Tylko takie fakty dało się ustalić — czyli na jakich glebach dane gatunki czują się najlepiej.

W przypadku wielu grzybów nie udało mi się znaleźć żadnych danych, dlatego brakuje kilku popularnych gatunków. Domyślam się, że albo nie są szczególnie zależne od rodzaju gleby, albo po prostu nie przeprowadzono dla nich takich analiz. Od razu dodam, że gołąbki celowo zostały wykluczone z opracowania.

Oczywiście sama obecność odpowiednich warunków glebowych nie oznacza, że znajdziemy tam wymienione gatunki. Grzyby często potrzebują dodatkowych czynników: konkretnego drzewa do mikoryzy, odpowiedniej wilgotności, ukształtowania terenu czy nasłonecznienia.

Mimo to uważam, że zestawienie może być ciekawą inspiracją do poszukiwań.

W kolejnych materiałach pojawią się następne zależności dotyczące występowania grzybów wielkoowocnikowych, jadalnych.

 

Charakterystyka gleb

Gleba gliniasta – ciężka, nieprzepuszczalna, wilgotna jest lepka i daje się formować; zasobna w składniki pokarmowe.

Gleba ilasta – żyzna, dobrze utrzymuje wodę, łatwo się zbryla, w dotyku przypomina mydło.

Gleba torfowa – bogata w materię organiczną, dobrze zatrzymuje wodę, często kwaśna.

Gleba wapienna – jasna, płytka, kamienista, dobrze przepuszczalna, umiarkowanie żyzna.

Gleba piaszczysta – ziarnista, nie brudzi rąk, sucha, lekka, przepuszczalna, mało żyzna.

 

Jak określić rodzaj gleby?

Najprościej — metodą „na palce”.

Mało dokładna, ale daje trzy podstawowe odpowiedzi.

– Gleba ciężka (gliniasta) – mocno brudzi ręce, wilgotna jest lepka, można ją formować w dowolny kształt.

– Gleba średnia (piaszczysto‑gliniasta) – lekko brudzi palce, jest ziarnista, daje się formować w większe, ale nietrwałe fragmenty.

– Gleba lekka (piaszczysta) – nie lepi się, nie brudzi palców, rozsypuje się przy próbie formowania.

Podobne rozpoznanie można porównać z ustaleniami Schlichtinga i Blume’a:

– silnie piaszczysta – nie da się uformować wałka grubości 0,5 ołówka

– piaszczysta – nie da się uformować wałka grubości ołówka

– gliniasta – można uformować wałek średniej grubości, skrzypi między palcami

– ilasta – można uformować wałek, a po przełamaniu powierzchnia jest lśniąca

– silnie ilasta – gleba miękka jak masło

 

Pomocne wskazówki z natury

Rodzaj gleby można też wstępnie ocenić po roślinności:

– Gleba kwaśna: fiołek ptasi, koniczyna polna, przetacznik leśny, szczaw

– Gleba alkaliczna: cykoria podróżnik, dzwonek jednostronny, wilczomlecz

– Gleba uboga w azot: banka średnia, komonica zwyczajna

– Gleba bogata w azot: pokrzywa, tobołki polne

– Gleba sucha: macierzanka, jaskier bulwiasty, posłanek pospolity, wilczomlecz, krwawnik

– Gleba wilgotna: firletka poszarpana, gwiazdnica, mięta, stokrotka, trzęślica, wiązówka błotna

– Gleba podmokła: czyściec błotny, krwiściąg lekarski, podbiał, skrzyp polny, rdest wężownik

– Gleba ciężka: babka zwyczajna, mietlica biaława, pięciornik gęsi, tasznik pospolity

(1)

 

Kilka słów o źródłach i metodzie

Materiał zbierałem i weryfikowałem w wielu miejscach, dlatego nie jestem w stanie wymienić wszystkich źródeł. Proces wyglądał tak:

– Lista grzybów jadalnych została wybrana na podstawie aplikacji nagrzyby.pl.

Zdarzało się, że różne źródła podawały inne informacje o jadalności — czasem nawet sprzeczne. Dlatego przy nieznanych gatunkach zawsze warto szukać dodatkowych danych.

– Warto pamiętać, że „niejadalny” nie zawsze oznacza „szkodliwy”.

Część gatunków trafia do tej kategorii z powodu smaku, twardości owocników czy zapachu. Po odpowiedniej obróbce niektórzy grzybiarze uznają je za jadalne.

– Wyszukiwanie informacji polegało na przeglądaniu pierwszych 10–20 wyników dla nazwy polskiej.

Jeśli to nie działało — przechodziłem na nazwę naukową i przeglądałem 5–10 stron obcojęzycznych.

Gdy i to nie przynosiło efektu, odpuszczałem.