Cały rok na grzyby

Okres owocnikowania grzybów jadalnych na przykładzie 220 gatunków — z całkowitym pominięciem gołąbków.

Czekać do jesieni, przebierać nogami i umierać z tęsknoty?
Też tak kiedyś myślałem… 

Tymczasem grzyby pojawiają się przez cały rok. Owszem, zimą nie ma takiego urozmaicenia jak jesienią, ale i w chłodniejszych miesiącach znajdziemy gatunki wartościowe, smaczne, a nierzadko także lecznicze. Część z nich jest jadalna, część tylko warunkowo, a niektóre mają wyłącznie zastosowanie prozdrowotne. Poza tym zimowy las ma swój urok — a gdy nie skupiamy się na wypatrywaniu kapeluszy wśród liści, łatwiej dostrzec fascynujący świat grzybów: pełen kolorów, faktur i niezwykłych kształtów.

Warto pamiętać, że natura nie działa jak szwajcarski zegarek. Okresy owocnikowania mogą różnić się od tych podawanych w literaturze czy internecie. Traktuję je raczej jako wskazówkę i przyjmuję margines tolerancji około miesiąca — w jedną lub drugą stronę.

Na to, czy i kiedy pojawią się grzyby, wpływa wiele czynników: pora roku, wilgotność, temperatura, przebieg wcześniejszej pogody i kilka innych. Nadzieja, że „jak popada, to będą grzyby”, bywa złudna. Nic dziwnego, skoro mówi się „rosną jak grzyby po deszczu” . W rzeczywistości sprawa jest bardziej złożona. Opady są oczywiście potrzebne, ale ważniejsza od ich ilości jest regularność. Wystarczy przejść się leśną, piaszczystą ścieżką, by zobaczyć, że jeden ulewny deszcz niewiele daje — woda nie wnika głęboko.

Każdy gatunek ma swoje preferencje temperaturowe, ale to woda jest kluczowa, by pobudzić grzybnię do działania. Dlatego ogromne znaczenie ma śnieg w przypadku gatunków wiosennych — zwłaszcza tempo jego topnienia. Im wolniej, tym lepiej dla nawilżenia gleby, a to dobrze wróży pierwszym wiosennym okazom. Większość grzybów potrzebuje sporo wilgoci, choć brak opadów nie zawsze oznacza brak owocników. Jeśli grzybnia została wcześniej pobudzona, gatunki takie jak muchomor czerwieniejący potrafią sobie świetnie radzić nawet w bardziej suchych okresach.

Przy skrajnych suszach, dużych upałach lub bardzo niskich temperaturach poniżej zera wzrost grzybów będzie jednak wyraźnie spowolniony, a czasem całkowicie zatrzymany.

Nie bez znaczenia jest też region. Często pierwsze doniesienia o wysypie pojawiają się z południa Polski, podczas gdy mieszkańcy północy mogą jedynie oglądać zdjęcia i… przebierać nogami. Choć i od tej zasady zdarzają się wyjątki.