Pieczarka karbolowa, a jadalne pieczarki

Pieczarki to trudny temat, jeśli chodzi o oznaczanie gatunków.

Występuje ich bardzo wiele, a większość jest do siebie łudząco podobna. Wnikliwa obserwacja często pozwala jedynie przybliżyć oznaczenie, a pełną pewność daje dopiero badanie mikroskopowe.

Większość osób interesuje jednak przede wszystkim jadalność, a nie precyzyjna nazwa gatunkowa. W obrębie rodzaju Agaricus można zastosować pewne uproszczenie — dotyczy ono wyłącznie pieczarek rosnących w Polsce i nie wolno przenosić go na inne rodzaje grzybów.

Pieczarki trujące – sekcja Xanthodermatei

Właściwości trujące wśród pieczarek wykazują gatunki należące do sekcji xanthodermatei. W Polsce potwierdzono występowanie:

• pieczarki szarołuskowej (Agaricus moelleri)
• pieczarki karbolowej (Agaricus xanthodermus)
• pieczarki płaskiej (Agaricus placomyces)

W atlasie grzyby.pl wymienione są również inne gatunki z tej sekcji, jednak bez potwierdzonych lokalizacji. Agaricus moelleri i Agaricus phaeolepidotus charakteryzują się szarym lub szarobrązowym ubarwieniem kapelusza.

Nie spotkałem się z informacjami o innych trujących pieczarkach w Polsce — tę informację dodatkowo skonsultowałem z Tomkiem Sobczakiem.

Cechy charakterystyczne pieczarek trujących

Gatunki z sekcji xanthodermatei mają kilka wspólnych cech:

• nieprzyjemny zapach — określany jako karbolowy, atramentowy, czasem słabo wyczuwalny; staje się intensywniejszy po podgrzaniu
• żółknięcie przy uszkodzeniu — barwa pojawia się szybko po otarciu lub na przekroju, szczególnie u podstawy trzonu
• niesmaczny miąższ

Spożycie tych grzybów może powodować dolegliwości żołądkowe i wymioty, a alkohol może nasilać objawy.

Uproszczona zasada dla grzybiarzy

Jeśli pieczarka:

• ładnie pachnie (pieczarkowo, grzybowo, anyżkowo)
• nie żółknie przy zadrapaniu lub przekrojeniu

— można ją uznać za gatunek jadalny.

Oczywiście pod warunkiem, że mamy pewność, iż to w ogóle pieczarka.

Uwaga na pomyłki z muchomorami

Młode pieczarki można pomylić z młodymi muchomorami, co może być błędem o tragicznych konsekwencjach. Dlatego trzeba zwracać uwagę na szczegóły:

• pieczarki nie mają pochwy u podstawy trzonu
• ich blaszki ciemnieją wraz z dojrzewaniem owocnika

Nauka i ostrożność

Ryzyko jest wpisane w życie każdego grzybiarza. Dlatego tak ważne jest zdobywanie nowej wiedzy, doświadczeń i dokładne oglądanie każdego grzyba, który trafia do koszyka.