Smardze w Polsce

Nr 1 na liście do odnalezienia w 2021.
Wiosna to czas, kiedy zaczynają pojawiać się jedne z najbardziej poszukiwanych grzybów — smardze.
Do rodzaju Morchella zalicza się około 70 gatunków. Dotychczas klasyfikowano je głównie na podstawie cech morfologicznych, jednak uznano, że to niewystarczające. Trwające badania genetyczne powodują, że część gatunków łączona jest ze sobą, a inne znikają z listy jako odrębne taksony.
W Polsce — według publikacji M. A. Chmiel — występuje 5 gatunków smardzów. Wszystkie są objęte ochroną na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z 9 października 2014 r., z wyjątkiem okazów rosnących na terenach zielonych tworzonych przez człowieka, takich jak ogrody, uprawy ogrodnicze czy szkółki leśne.
Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, by wybrać się na „smardzowe safari” do lasu — wtedy zamiast kosza zabieramy aparat. Radość z odnalezienia bywa równie duża 😉
Smardze są w Europie dość powszechne, dlatego wiele osób szuka ich również w krajach, gdzie nie są objęte ochroną. Na takie grzybobranie można wybrać się m.in. do Austrii, Czech, Słowacji, Słowenii, Danii, Francji czy Hiszpanii.
A jeśli ktoś lubi dalsze wyprawy — Kanada, USA, Korea Południowa, Chiny, Tajwan, a nawet zielona Nowa Zelandia będą świetnym kierunkiem. Warto jednak pamiętać, że wiele gatunków ma charakter lokalny, mogą wyglądać inaczej w różnych częściach świata i nie wszystkie są równie jadalne.

Kilka słów o toksyczności
Smardze zawierają niewielkie ilości hydrazyny, dlatego wymagają obróbki cieplnej. Nie spożywamy ich na surowo.
Odradza się także łączenie ich z alkoholem oraz jedzenie w dużych ilościach — u osób wrażliwych na grzyby z rodzaju Morchella mogą pojawić się dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.

Wartości odżywcze
Wbrew popularnemu mitowi, że grzyby „nie mają wartości odżywczych”, smardze są ich świetnym przykładem. Zawierają m.in.:
– witaminę D na stosunkowo wysokim poziomie,
– fosfor, cynk, mangan, miedź i żelazo,
– antyoksydanty korzystnie wpływające na organizm.

Gdzie i kiedy szukać smardzów?
Najlepszy czas to wiosna — kwiecień i maj, szczególnie po obfitych opadach deszczu.
Warto sprawdzać:
– lasy liściaste i mieszane,
– łąki,
– okolice cieków wodnych,
– wysypiska porośnięte zielenią,
– gleby nawożone.
Smardze potrzebują ciepła — nocne przymrozki im szkodzą, powodując obsychanie czubka owocnika i jego obumieranie.

Dla tych, którzy wolą oglądać niż czytać
Kanał „Paweł i grzyby” na YouTube:
– https://youtu.be/MOwooFCDLAA — przekroje, jak rozróżniać
– https://youtu.be/i3bKS7kCYNU — dlaczego smardze stożkowe mają różne kolory
– https://youtu.be/Mlw5lYFLdRw — grzyby w maju
– https://youtu.be/ZxbocSUute8 — smardze stożkowe

Kulinaria
Po inspiracje kulinarne ze smardzami warto zajrzeć na blog SmacznaPyza, prowadzony przez fenomenalną Izę Kulińską. Znajdziecie tam wszystko, czego dusza grzybiarza zapragnie — a podniebienie będzie zaskoczone jak nigdy.

Rozporządzenie Ministra
http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp.. (isap.sejm.gov.pl in Bing).