Lisówka pomarańczowa, czy taka straszna?

Jakoś nie daje mi to spokoju… więc poszukałem sobie kolejnej inspiracji.

Kurka czy lisówka?

Takich porównań w sieci jest mnóstwo — wystarczy wpisać w wyszukiwarkę „lisówka pomarańczowa” albo „kurka”, a od razu pojawiają się zestawienia.

U mnie porównanie ograniczy się do jednego, konkretnego szczegółu, bo to lisówka będzie dziś gwiazdą wieczoru (natchnął mnie do tego post Marii Rudzińskiej w jednej z grup grzybowych 😉).

Jak mantrę powtarza się różnicę: pieprznik ma listewki, a lisówka pomarańczowa blaszki.

Tylko że… spróbujcie znaleźć jasne wyjaśnienie, czym właściwie są te listewki.

Niby wiadomo, że to cecha łącząca wszystkie pieprzniki i występująca też u kilku innych gatunków, ale konkretów brak.

No dobrze — idę do lasu, znajduję dwa pomarańczowe grzyby i… skąd mam mieć pewność, że patrzę właśnie na listewki?

Pogrzebałem głębiej i znalazłem sensowne wyjaśnienie — umieściłem je na planszy.

Swoją drogą nic dziwnego, że ludzie się mylą. Przez pewien czas oba gatunki należały do jednego rodzaju, a naukowcy uważali, że są sobie bliższe, niż dziś zakładamy.

Łączą je nawet dawne synonimy naukowe, np. Cantharellus brachypodus czy Cantharellus ravenelii, a po polsku takie nazwy jak „kurka jadowita” czy „pieprznik pomarańczowy”. I to nie są wymysły spod strzechy — pojawiały się w literaturze mykologicznej.

Ale hola, hola… lisówka miała być gwiazdą.

W Polsce to gatunek powszechny i najczęściej omijany szerokim łukiem.

Niejednokrotnie oddajemy jej pokłon w poszukiwaniu pieprzników. Jest bardzo zmienna kolorystycznie, a do tego sprytna — potrafi nas zwieść, jeśli akurat ma „kurkowy” dzień.

Po raz pierwszy opisał ją w 1781 roku austriacki ksiądz i przyrodnik Franz Xaver Freiherr von Wulfen, nadając jej nazwę Agaricus aurantiacus.

Od tamtej pory naukowcy zmieniali jej rodzaj i nazwę wielokrotnie, aż trafiła tam, gdzie znajduje się dziś.

Polską nazwę nadali jej w 1968 roku Barbara G. i Władysław W. (Polacy, więc… RODO 😏).

W Polsce z tego rodzaju występują 2–3 gatunki:

– lisówka pomarańczowa,

– lisówka blada (Hygrophoropsis macrospora),

– Hygrophoropsis rufa.

Nie taki diabeł straszny, jak malują lisówkę.

Kiedy pierwszy raz pomyliłem ją z kurką, usłyszałem: „Nie zbieraj, to trujak”.

I rzeczywiście — w internecie takich opinii jest mnóstwo.

Jednak nie do końca słusznie.

Czy lisówka jest jadalna?

— Tak, według części autorów.

Czy poleca się jej zbieranie do celów kulinarnych?

— Niekoniecznie.

Może być ciężkostrawna, a zjedzona w większej ilości wywołać dolegliwości żołądkowe — zwłaszcza u osób wrażliwych.

Tak twierdzą zarówno polscy, jak i zagraniczni autorzy (tym razem naprawdę głęboko pobłądziłem w źródłach).

Ale do czego zmierzam.

Nie namawiam nikogo, żeby porzucił poszukiwania kurek i rzucił się na lisówki — to nie te same walory smakowe i nie wiadomo, jak zareaguje nasz organizm.

Chodzi o to, że pomyłka z lisówką nie skończy się jak pomyłka z muchomorem sromotnikowym.

Jeśli podczas zbierania zaplącze się nam lisówka i ją zjemy, prawdopodobnie nawet tego nie odczujemy.

Ale to nie zwalnia nas z pogłębiania wiedzy.

Ciekawostka: Indianie Tepehuan z Meksyku nazywają ją guin’xacan, czyli „zachwycająca”.

Od czasu do czasu pieką ją na węglu drzewnym lub gotują i podają z serem.

I jeszcze jedna piękna cecha lisówki:

gdy las zaczyna szarzeć, ona rozświetla go żywymi barwami.